Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü tarafından yerel yönetimlerde sağlıklı yaşamı destekleyen uygulamaların güçlendirilmesi amacıyla yürütülen Sağlığı Geliştiren Belediye (SAGEB) Programı kapsamında Samsun Büyükşehir Belediyesi, belgelendirme sürecini başarıyla tamamladı.

Bu kapsamda belediye, “Sağlığı Geliştiren Belediye” unvanını almaya hak kazandı. Sağlıklı yaşamı destekleyen şehircilik anlayışının ve toplum sağlığının geliştirilmesine yönelik çalışmaların kurumsal bir yaklaşımla sürdürüldüğünün göstergesi olan belge, Samsun İl Sağlık Müdürü Uzm. Dr. Mustafa Uras tarafından Samsun Büyükşehir Belediye Başkanı Halit Doğan’a düzenlenen törenle takdim edildi.

Türkiye’de 4. Büyükşehir Belediyesi Oldu

Törende Samsun Büyükşehir Belediyesi için bir başka önemli belge daha takdim edildi. Sağlık Bakanlığı çalışmaları kapsamında belediye, “Bebek Dostu Destekleyici Kuruluş” unvanını da almaya hak kazandı.

Samsun Büyükşehir Belediyesi, bu unvanı alan Türkiye’deki 4. büyükşehir belediyesi oldu.

Sağlık Yönetimi Alanında Önemli Adım

Belge takdim törenine Samsun Büyükşehir Belediye Başkanı Halit Doğan ve Samsun İl Sağlık Müdürü Uzm. Dr. Mustafa Uras’ın yanı sıra Halk Sağlığı Hizmetleri Başkanı Dr. Hatice Öz, Kamu Hastaneleri Hizmetleri Başkanı Uzm. Dr. Bekir Şahin, Başkan Yardımcıları Uzm. Dr. Duygu Suvacı ve Dr. Murat Başeskioğlu, Büyükşehir Belediyesi Sağlık ve Sosyal Hizmetler Dairesi Başkanı Eyüp Çakır, Yaşlı Bakım ve Sağlık Hizmetleri Şube Müdürü Bekir Söylemez ile ilgili birim sorumluları katıldı.

Alınan iki unvanın, Samsun Büyükşehir Belediyesi’nin sağlıklı yaşam, toplum sağlığı ve bebek dostu uygulamalar alanındaki çalışmalarının kurumsal düzeyde desteklendiğini ortaya koyduğu belirtildi.

ü

Hastalık esas olarak “hyalomma marginatum” türü keneler aracılığıyla bulaşıyor ve virüs, kenenin deriye tutunması ya da çıplak elle ezilmesi sonucu vücuda yayılıyor. Bunun yanı sıra enfekte hayvanların veya hastaların kan ve vücut sıvılarıyla temas yoluyla da bulaşabiliyor. Tarım ve hayvancılıkla uğraşanlar, veteriner hekimler, kasaplar, sağlık çalışanları ile endemik bölgelerde yaşayan veya bu bölgelere seyahat eden kişiler en büyük risk grupları arasında.

Dr. Öğr. Üyesi Saliha Ayan, KKKA’ya karşı alınabilecek en etkili korunma yöntemlerini de hatırlatarak, 5 adımdan oluşan bir liste paylaşıyor:

ü

1. Kıyafet Seçimi: Riskli alanlarda uzun kollu ve paçaları kapalı, mümkünse açık renkli kıyafetler tercih edin.
2. Kontrol: Riskli alanlardan her eve döndüğünüzde vücudunuzu mutlaka kontrol edin.
3. Temasa Dikkat: Vücuda tutunan kene fark ettiğinizde keneye çıplak elle temas etmeyin ve ezmeyin.
4. İlk müdahale: Vakit kaybetmeden uygun bir malzeme kullanarak, keneyi deriye en yakın noktadan dikkatlice çıkarın.
5. Destek Alın: Keneyi vücuttan çıkaramıyorsanız hızlıca en yakın sağlık kuruluşuna başvurun.

ü

ü

Küçük ama iyi planlanmış bir sağlık çantası tatilde büyük kolaylık sağlıyor. Dr. Yusuf Çelik, çantanızda mutlaka bulunmasını önerdiği malzemeleri şöyle sıralıyor:

• Bebeğinizin düzenli kullandığı ilaçlar (doktorunuzun önerileriyle hazırlanmalı)
• Dijital ateş ölçer
• Doktorunuzun önerdiği ateş düşürücü, alerji ve bulantı giderici ilaçlar
• Serum fizyolojik ve burun aspiratörü
• Antiseptik solüsyon
• Gazlı bez ve yara bandı
• Yaşına uygun güneş koruyucu
• Yaşına uygun böcek kovucu ürün
• Yeterli miktarda bez, yedek kıyafet ve ince bir örtü

İlk altı ay yalnızca anne sütüyle beslenen bebeklerde emzirmeye devam edilmesinin en doğru yaklaşım olacağını söyleyen Dr. Yusuf Çelik, anne sütünün sadece besin kaynağı olmadığını, aynı zamanda enfeksiyonlara karşı önemli bir koruma sağladığını ifade ediyor. Ek gıdaya geçmiş olan bebeklerde ise açıkta bekleyen, iyi pişmemiş ve hijyeninden emin olunmayan gıdalardan kaçınılması gerekiyor.

ü

Bebekler, vücut yüzey alanlarının erişkinlere göre daha geniş olması nedeniyle sıcak havalarda çok daha hızlı sıvı kaybediyor. İlk altı ay yalnızca anne sütü alan bebeklerde sıcak günlerde emzirme sıklığının artırılması çoğu zaman yeterli olurken, daha büyük bebeklerde ise su tüketiminin yaşına uygun şekilde desteklenmesi önem taşıyor. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Yusuf Çelik, “Az idrar yapma, ağız kuruluğu, gözyaşı olmadan ağlama, huzursuzluk veya aşırı uyku hali, sıvı kaybının erken belirtileri olabilir. Bu belirtiler fark edildiğinde zaman kaybetmeden hekime başvurulmalıdır” uyarısında bulunuyor.

ü

Araba yolculuklarında en önemli güvenlik kuralı,  bebeğin yaşına ve kilosuna uygun, doğru şekilde monte edilmiş otomobil koltuğunda seyahat etmesidir. Çünkü, kısa mesafelerde bile kucakta taşınmaları ciddi yaralanmalara neden olabiliyor. Uzun yolculuklarda bebeğin beslenmesi, altının değiştirilmesi ve hareket edebilmesi için yaklaşık 2 saatte bir mutlaka mola verilmesi öneriliyor. Yaz aylarında araç içi sıcaklığının 22-24°C arasında tutulması ve bebeğin kalın kıyafetlerle giydirilmemesi de konfor açısından önem taşıyor. Uçak yolculuğunda ise ailelerin en çok endişe ettiği konunun kulak ağrısı olduğunu belirten Dr.   Yusuf Çelik, “Kalkış ve iniş sırasında bebeğin emzirilmesi, biberon veya emzik kullanılması orta kulaktaki basınç değişiminin dengelenmesine yardımcı olabilmektedir” bilgisini veriyor.

ü

Bebeklerin cildi yetişkinlere göre çok daha hassas oluyor. Bu nedenle ilk 6 ay güneş ışığına maruz bırakılmaması gerektiği uyarısında bulunan Dr. Yusuf Çelik, “Bebeklerin ilk altı ay mutlaka gölgede kalmaları sağlanmalıdır. Aksi halde sıcak çarpması ve güneş yanığı gibi ciddi tablolar gelişebilir. Altı aydan büyük bebekler de bu riskler nedeniyle özellikle güneş ışınlarının en yoğun olduğu 11.00-16.00 saatleri arasında mümkün olduğunca gölgede tutulmalıdır. İnce pamuklu kıyafetler ve geniş kenarlı şapkalar da güneşten korunmada oldukça etkilidir” diyor. Altı aydan büyük bebeklerde geniş spektrumlu ve tercihen SPF 50 içeren güneş koruyucular kullanılabileceğini ifade eden Dr. Yusuf Çelik,   koruyucunun dışarı çıkmadan yaklaşık 20–30 dakika önce uygulanması ve ihtiyaç halinde yenilenmesi gerektiğini hatırlatıyor.

ü

Uygun koşullar sağlandığında deniz bebekler için güzel bir deneyim olabiliyor. Eğer tatilde havuz tercih edilecekse düzenli bakımının yapıldığından ve hijyen kurallarına uyulduğundan emin olmak gerekiyor. Çünkü, yetersiz klorlanmış veya kirli havuz suyu mide ve bağırsak enfeksiyonlarına neden olabiliyor. Gözlerde kızarıklık ve tahriş, kulak enfeksiyonları ile ciltte döküntü ya da kuruluk görülebiliyor. Ayrıca çok soğuk suda uzun süre kalmak vücut ısısının düşmesine yol açabileceği için havuz suyunun soğuk olmamasına dikkat edilmesi gerekiyor.

Özellikle akşam saatlerinde sivrisinekler bebeklerde ciddi huzursuzluğa neden olabiliyor. Bebek arabasında sineklik kullanılması oldukça etkili bir koruma sağlıyor. Koruyucu losyon ve spreylerin ise mutlaka bebeğin yaş grubuna uygun seçilmesi ve kullanım talimatlarına göre uygulanması önem taşıyor.

Tatilde günlük rutinler değişse de bebeklerin biyolojik ritmi değişmiyor. Bu nedenle uyku saatlerinin mümkün olduğunca korunması hem bebeğin huzuru hem de ebeveynlerin tatilden keyif alabilmesi açısından önemli. Uyku oyuncağının veya battaniyesinin tatilde de kullanılması ve uyku rutinine devam edilmesi, bebeğin yeni ortama daha kolay uyum sağlamasına yardımcı olabiliyor.

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Yusuf Çelik, aşağıda yer alan durumlarda zaman kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiği uyarısında bulunuyor.

• 3 aydan küçük bir bebekte ateş gelişmesi
• Yüksek ateşin devam etmesi
• Solunum güçlüğü
• Sürekli kusma
• Kanlı veya şiddetli ishal
• Belirgin sıvı kaybı bulguları
• Havale
• Şiddetli alerjik reaksiyon
• Düşme veya ciddi travma
• Beslenmeyi reddetme ve belirgin halsizlik

Karbonhidrat Tüketiminde "Dirençli Nişasta" Dönemi

Medicana Sağlık Grubu Beslenme ve Diyet Bölümü’nden Uzm. Dyt. Ayça Sena Yılmaz, karbonhidratların doğru tüketim yöntemleri hakkında önemli bilgiler verdi. Ekmek, makarna ve pirinç gibi gıdaların dondurulmasının "retrogradasyon" sürecini tetiklediğini belirten Yılmaz, bu sürecin karbonhidratları sindirimi zor olan dirençli nişastaya dönüştürdüğünü ifade etti. Dirençli nişasta, vücutta glikoz olarak parçalanmadığı için kan şekerini hızla yükseltmiyor ve tokluk hissini artırıyor.

Bilimsel Çalışmalar Kilo Kaybını Destekliyor

Dirençli nişastanın kilo kaybı üzerindeki etkilerine değinen Yılmaz, "Nature Metabolism dergisinde yayımlanan 2024 tarihli bir çalışma, 8 hafta boyunca dirençli nişasta tüketenlerin 6 kilo daha fazla verdiğini ortaya koydu. Ekmeği dondurup çözdükten sonra kızartmak, kan şekeri tepkisini düşürerek gün boyu sabit enerji sağlıyor ve şeker düşüşlerini önlüyor" dedi. Ayrıca bu yöntemin bağırsakta tokluk hormonu üretimini de desteklediği kaydedildi.

"Asıl Sorun Miktar ve Hareketsizlik"

Karbonhidratın tek başına kilo aldırmadığını vurgulayan Uzm. Dyt. Yılmaz, "Ekmek yedim kilo aldım demek yerine, fazla ve basit karbonhidrat aldım, hareket etmedim demek daha doğrudur. Önemli olan porsiyon kontrolü, protein ve lifle desteklenmiş öğünlerdir" ifadelerini kullandı. Uzmanlar, dondurma yönteminin yanı sıra tam tahıllı ürünlerin tercih edilmesinin ve fiziksel aktivitenin ihmal edilmemesinin altını çiziyor.