Ortadoğu’da Tansiyon Düşüyor: Trump, İsrail-İran Ateşkesini Duyurdu
İsrail ile İran arasındaki 12 günlük çatışmaların ardından ABD Başkanı Donald Trump, iki ülke arasında tam ve eksiksiz bir ateşkes için anlaşmaya varıldığını açıkladı. Trump, kendi sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımlarla ateşkesi duyururken, “Ateşkes devrede, lütfen ihlal etmeyin” mesajını yineledi.
Ateşkesin Detayları ve Gelişmeler
Trump’ın açıklamasına göre, Türkiye saatiyle gece yarısı duyurulan ateşkes, kademeli olarak devreye girecek. İran’ın resmen ateşkesi başlatmasının ardından 12 saat sonra İsrail’in de ateşkese uyacağı ve 24. saatte ise 12 günlük savaşın resmen sona ereceği belirtildi. Trump, bu sürecin “12 gün savaşı” olarak anılması gerektiğini vurguladı.
Ancak ateşkes duyurusu öncesi gergin anlar yaşandı. İran’ın ateşkesin devreye gireceği açıklanan süre öncesi yaptığı füze saldırısında 4 kişi hayatını kaybederken, Beerşeba kentinde bir apartman büyük hasar gördü.
Diplomatik Trafik ve Katar’ın Rolü
Trump’ın net olmayan ateşkes açıklamasının ardından Amerikalı yetkililer, ABD basınıyla bazı detaylar paylaştı. CBS kanalına bilgi veren Beyaz Saray yetkililerine göre, İsrail’in İran saldırılarına son vermesi halinde ateşkes yapmayı kabul ettiği, İran’ın da üst düzey yetkililer aracılığıyla daha fazla saldırı düzenlemeyeceğini ABD’ye teyit ettiği belirtildi.
Ateşkes görüşmelerinde Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdulrahman El Tani’nin önemli bir rol oynadığı ortaya çıktı. Katar, kendi topraklarındaki ABD üssünün İran tarafından hedef alınmasının ardından İranlı yetkililerle iletişime geçerek ABD’nin teklifini iletti. Başkan Trump, Katar Emiri’ni arayarak arabuluculuk yaptığı için teşekkür etti.
İran ve İsrail’den Açıklamalar
İran Dışişleri Bakanı Sayid Abbas Arakçi, X platformunda yaptığı paylaşımda, İsrail’in “illegal saldırılarını durdurması halinde İran’ın misillemeye devam etmeye niyeti olmadığını” belirtti. Arakçi, İsrail’in saldırılarını durdurması için yerel saatle 04.00’a kadar süresi olduğunu yazdı. Sabah saatlerinde İsrail’e dört füze saldırısı daha düzenlendiği ve bu saldırılarda üç kişinin hayatını kaybettiği bildirildi.
İran devlet televizyonu IRINN ise ateşkesin sağlandığını ve bunun Katar’daki ABD üssüne yapılan saldırı sayesinde İsrail’e kabul ettirildiğini duyurdu. Haberi okuyan spikerin, “Trump’ın saldırı sonrası ateşkes için İran’a yalvardığını” söylemesi dikkat çekti. Ancak İsrail yönetiminden ateşkese ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı.
Savaşın Bilançosu ve Bölgesel Etkileri
13 Haziran’da başlayan çatışmalarda İran Sağlık Bakanlığı yaklaşık 500 kişinin hayatını kaybettiğini duyururken, insan hakları grupları bu sayının 950 olduğunu iddia etti. İran’ın füze saldırılarında ise İsrailli yetkililere göre 24 kişi hayatını kaybetti.
Gerilimin azalmasıyla birlikte bölge ülkelerinde normalleşme belirtileri de görüldü. Katar, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn hava sahalarını yeniden sivil uçuşlara açtı.
Analizler: Trump’ın Dış Politika Tarzı ve İran’ın Nükleer Kapasitesi
Saldırılar sürerken, İsrail yönetiminin bölgedeki Arap ülkeleri aracılığıyla İran’a “önümüzdeki birkaç gün içinde savaşı sonlandırmaya niyetli olduğunu” mesajını ilettiği belirtilmişti. Netanyahu’nun uzun süreli bir savaş istemediği mesajını verdiği ve İran’ın hava savunma sistemini defalarca delmesinin Netanyahu’yu savaşı sonlandırmaya teşvik etmiş olabileceği değerlendiriliyor.
Beyaz Saray muhabiri, İran’ın Katar’da bulunan ABD üssüne yaptığı saldırının ardından Trump’ın ortamı yumuşatan bir yaklaşım sergilediği, böylece “barışa giden yolu açmaya çalıştığı” yorumunu yapmıştı. Trump İran’ın saldırısı sonrası “önceden haber verdiği için İran’a teşekkür etmek istiyorum” mesajı paylaşmış ve artık barış zamanı geldiğini savunmuştu. Bu, bir gün önce “İran’da neden bir rejim değişikliği olmasın?” diyen Trump’ın tonunda ciddi bir değişimin göstergesiydi. Böyle dönüşlerin Trump’ın dış politika ve İran krizine yaklaşım tarzında belirleyici olduğu, yeni gelişmelere göre hızlıca yön değiştirebildiği ve tahmin edilemez olmaktan gurur duyduğu ifade ediliyor.
Trump’ın ateşkes duyurusundan çok kısa bir süre önce, yardımcısı JD Vance de Fox News kanalına verdiği röportajda, ABD ve İsrail saldırılarında İran’ın nükleer tesislerinin ağır hasar gördüğünü savundu. “İran’ın artık nükleer silah üretme kapasitesi yok çünkü biz hepsini yok ettik,” diyen Vance, İran’ın ileride nükleer silah üretmeye çalışması halinde “yeniden ABD ordusuyla karşı karşıya geleceğini” de sözlerine ekledi. Henüz Trump’ın ateşkes duyurusu gelmemişken İran Meclis Başkanı Muhammed Bekir Kalibaf da, Tahran’ın Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu’yla (IAEA) ile işbirliğini sonlandırmayı düşündüğünü açıkladı. Kalibaf, buna gerekçe olarak “Kurumun tarafsızlıktan ve profesyonellikten uzak olmasını” gösterdi.