TRUMP-NETANYAHU ZİRVESİ VE 21 MADDELİK PLANIN İLANI
ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu arasında Gazze’deki durumu ve savaşın sona erdirilmesi çabalarını görüşmek üzere Beyaz Saray’da önemli bir zirve gerçekleşti. Görüşmenin ardından kameraların karşısına geçen Başkan Trump, kendi hazırladığı ve Netanyahu’nun kabul ettiğini açıkladığı 21 maddelik Gazze Planı ile ilgili detayları kamuoyuyla paylaştı. Trump, planın temel amacının Gazze’yi ve bölgede faaliyet gösteren Hamas’ı silahsızlandırmak olduğunu vurguladı. ABD Başkanı, planın Hamas tarafından kabul edilmesi durumunda, elinde tutulan tüm esirlerin derhal serbest bırakılacağını ifade ederken, Hamas’ın anlaşmayı reddetmesi halinde ise ABD’nin İsrail’e tam desteğini sürdüreceği mesajını verdi.
ORTADOĞU’DA TARİHİ GÜN VE KAPSAMLI DİPLOMASİ
Başkan Trump, bu gelişmeyi “Ortadoğu’da barış için tarihi gün” olarak nitelendirerek, uzun yıllardır süregelen bu karmaşık meselenin çözümüne çok yaklaştıklarını belirtti. Zirvede, başta İbrahim Sözleşmeleri’nin geleceği ve İran’ın bölgesel faaliyetleri olmak üzere Gazze’deki savaşın nasıl sonlandırılacağı gibi kritik konuların ele alındığını aktardı. Trump, bu planın beklenenin çok ötesinde bir uzlaşma sağladığını ve başta İsrail’in komşuları olmak üzere bölgedeki ortaklardan kapsamlı destek aldıklarını ifade etti. Bu sürecin geliştirilmesinde katkıda bulunan birçok Arap ve Müslüman ülke liderine teşekkür etti. Adını andığı liderler arasında Suudi Arabistan Kralı, Katar Emiri, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) liderleri, Ürdün Kralı ve “güçlü bir arkadaşım” dediği Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan da yer aldı. Endonezya ve Pakistan başbakanlarının da sürece tam destek verdiğini söyledi.
REHİNELERİN İADESİ VE SAVAŞI SONLANDIRMA ŞARTI
Planın en kritik insani boyutu, rehineler meselesi. Trump, önerinin Hamas tarafından kabul edilmesi durumunda geriye kalan rehinelerin en geç 72 saat içinde serbest bırakılacağını taahhüt etti. Bunun, rehinelerin aileleri için büyük bir önem taşıdığını ve aynı zamanda savaşın kalıcı olarak sonlandırılması anlamına geleceğini belirtti. Ayrıca, hayatını kaybetmiş olan genç erkeklerin cenazelerinin de ailelerine teslim edileceğini ekledi.
GAZZE’DE SİLAHSIZLANMA VE GEÇİŞ YÖNETİMİ HEDEFLERİ
Gelecekteki Gazze yönetimine ilişkin planlar da Trump’ın açıklamalarında geniş yer tuttu. Arap ve Müslüman ülkelerin yazılı taahhütleriyle sürece dahil olduğunu belirten Trump, Gazze’nin silahlardan arındırılması, Hamas’ın askeri kapasitesinin tamamen yok edilmesi ve tüneller ile silah üretim tesislerinin imha edilmesinin temel hedefler olduğunu kaydetti. Ayrıca, bölgede bir geçiş yönetiminin göreve geleceğini ve bu süreçte yerel polis kuvvetlerinin eğitileceğini bildirdi. İsrail güçlerinin çekilmesi için tüm tarafların bir takvim üzerinde anlaşacağını ve bu süreçte ateş edilmeyeceğini söyledi. Trump, Hamas ile kendisinin doğrudan muhatap olmadığını, Arap ve Müslüman ülkelerin bu noktada Hamas ile görüşmeler yürüteceğini ifade etti.
BARIŞ KURULU VE ULUSLARARASI GÖZETİM
Eğer Hamas anlaşmayı reddederse, İsrail’in ABD’nin tam desteğiyle gereken adımı atacağını vurgulayan Trump, hedefin Hamas tehdidini ve yarattığı terörü ortadan kaldırmak olduğunu yineledi. Planın kalıcı başarısını sağlamak amacıyla “Barış Kurulu” adını verdikleri uluslararası bir gözetim organının yaratılacağını açıkladı. Bu kurulda Arap liderleri, İsrail ve süreçte yer alan tüm taraflar yer alacak. Eski İngiltere Başbakanı Tony Blair’in bu kurulda görev almak isteyen isimlerden biri olduğunu, diğer isimlerin ise ilerleyen günlerde açıklanacağını belirtti. Ayrıca, Dünya Bankası gibi kurumlarla çalışılarak yeni bir yönetimin kurulması hedefleniyor. En önemli şartlardan biri, Hamas yetkililerinin bu kurulda ve Gazze’nin yönetiminde doğrudan veya dolaylı bir rol üstlenmeyecek olması.
FİLİSTİNLİLERİN SORUMLULUĞU VE KUDÜS/GOLAN VURGULARI
Trump, konuşmasında Filistinlilerin de barış içinde yaşamak istediğini belirterek, onların kendi kaderleri için sorumluluk üstlenmeleri gerektiğini ifade etti. Eğer Filistin halkı bu reform sürecini gerçekleştirmezse, tek suçlunun kendileri olacağını söyledi ve Arap ve Müslüman dünyasının desteğinin hazır olduğunu ekledi. Trump, Kudüs’teki ABD Büyükelçiliği’nin açılması ve Golan Tepeleri’nde İsrail egemenliğinin tanınması gibi adımlarına değinerek, İsrail’in bölgedeki varlığının devam edeceğini ve hiçbir zaman ortadan kaybolmayacağını söyledi. Son olarak, bu süreçte Katar Başbakanı El Sani ile de açık yüreklilikle ve verimli bir görüşme gerçekleştirdiğini ve ABD-İsrail-Katar mekanizmasının çok faydalı olacağını dile getirdi.
NETANYAHU: İSRAİL’İN EN BÜYÜK DOSTU VE BEŞ AŞAMALI PLAN
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise yaptığı konuşmada, Trump’ı “Beyaz Saray’da gördüğünüz en büyük dost” olarak tanımladı. Netanyahu, bu tarihi dönüm noktasına İsrail askerlerinin fedakarlıkları olmadan ulaşılamayacağını belirterek, planın Hamas’tan sonraki dönemi kapsayan beş ana planla tutarlı olduğunu söyledi. Başbakan, planın temel hedeflerini yineledi: Tüm rehinelerin derhal iadesi, Hamas’ın silahını bırakması, Gazze’nin askeri varlıklardan arındırılması, güvenlik duvarı oluşturulması ve Hamas’ın veya Filistin Yönetimi’nin yer almadığı barışçıl bir sivil yönetim kurulması.
FİLİSTİN YÖNETİMİ DIŞLANMALI VE REFORMLAR YAPILMALI
Netanyahu, Hamas’ın anlaşmayı ihlal etmesi durumunda işi kendi elleriyle bitireceğini ve bu amansız savaşın boşuna başlatılmadığını vurguladı. Filistin Yönetimi’nin Gazze’de yönetimde olmaması gerektiğine inancını tekrarlayarak, Yahudilere karşı nefreti öğreten kitapların kaldırılması ve medyada nefretin sonlandırılması gibi reformlardan bahsetti. Netanyahu, Trump’ın liderliğinde İbrahim Sözleşmeleri’ni yeniden canlandırarak daha fazla Arap ve Müslüman ülkeyi sürece dahil etme fırsatı olduğunu belirterek, “Kimseyi hayal etmediği imkanları biz hayal ettik” dedi. Katar Başbakanı’na da teşekkür eden Netanyahu, Katar’ın barış sürecinde kritik bir arabulucu rol oynadığını ekledi.
HAMAS’TAN İLK AÇIKLAMA: PLAN ELİMİZE ULAŞMADI
Beyaz Saray’daki zirvenin hemen ardından Hamas’tan ilk açıklama geldi. Hamas’ın üst düzey yetkilisi Muhammed Mardawi, ABD Başkanı Donald Trump tarafından açıklanan 21 maddelik Gazze Planı’nın henüz kendilerine ulaşmadığını duyurdu. Bu açıklama, planın uygulamaya konulması için kilit rol oynayacak olan Hamas’ın resmi tutumunun netleşmesini beklerken, uluslararası kamuoyunun gözünü Orta Doğu’ya çevirdi. Planın bölgede kalıcı barışı sağlayıp sağlamayacağı, Hamas’ın vereceği cevaba bağlı olacak.